علوم باز؛ جنبشی که همه را زیر چتر علم قرار می دهد

علوم باز؛ پوشش همگانی یا علم باز، برای همه (Open science, Leaving no-one behind)، موضوع و شعاری است که روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه سال 2019 به آن اختصاص یافته است. ترجمه تحت اللفظی Leaving no-one behind، هیچ کس را جا نگذاشتن است که به جاماندگان از تحصیل اشاره دارد و هرساله بچه هایی از سراسر جهان در این گروه قرار می گیرند.

علوم باز؛ جنبشی که همه را زیر چتر علم قرار می دهد

به گزارش خبرنگاران، روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه که هر ساله 10 نوامبر، مقارن با 19 آبان ماه گرامی داشته می گردد، شروع هفته ای است که در ایران هفته ترویج علم نام گرفته است.

گرامیداشت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، بر نقش مهم علم در جامعه صحّه می گذارد و احتیاج به درگیر شدن عموم گسترده تری از مردم در مباحثات مسائل علمی نوظهور را مورد تأکید قرار می دهد. پاسداشت این هفته که در کشورهای مختلف با برگزاری جشنواره ها و برنامه هایی با موضوع مشارکت عموم در علم همراه است، از سویی دیگر اهمیت و ارتباط علم با زندگی روزمره را به تصویر می کشد.

هر ساله در روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، کوشش می گردد به وسیله برگزاری برنامه های متنوع، پیوند نزدیک تری میان علم با جامعه برقرار شده و از آگاهی شهروندان نسبت به توسعه علم در جامعه اطمینان حاصل گردد. این روز همچنین نقش کلیدی دانشمندان در توسعه فهم ما از سیاره آسیب پذیری که آن را خانه می نامیم، مورد تأکید قرار داده و آن ها را به عنوان عواملی می شناسد که پایداری بیشتر جوامع ما را رقم می زنند.

در سال 2019، روز علم در خدمت صلح و توسعه به مضمون علوم باز اختصاص یافته است، مسأله داغی در جامعه علمی که توجه رو به رجحان را از جامعه غیرعلمی نیز دریافت می نماید؛ اینکه علوم یا علم باز را ابزاری برای دسترسی بیشتر به علم قرار دهیم، فرآیندهای علمی را مشمول همه بدانیم و نیز از آن ها به مثابه ابزاری استفاده کنیم که خروجی علم را به راحتی در دسترس همه قرار می دهد.

شروع جنبش علوم باز با ظهور یک ژورنال دانشگاهی در قرن هفدهم

علوم باز (انگلیسی: Open science) یا علم باز، جنبشی است که به دسترسی تمامی سطوح جامعه اعم از آماتور و حرفه ای، به تحقیقات، داده ها و انتشارات علمی اشاره دارد. علوم باز، شیوه هایی چون انتشار آزاد تحقیقات، مبارزه برای دسترسی آزاد، تشویق دانشمندان به پژوهش باز و به طور کلی انتقال دانش علمی را شامل می گردد. علوم باز، رویکرد جدیدی به فرآیندهای علمی و بر پایه کار اشتراکی و روش های نوین انتشار دانش، با استفاده از تکنولوژی های دیجیتالی و ابزارهای جدید اشتراکی است.

جنبش علم باز نخستین بار در قرن هفدهم، در پی افزایش تقاضای جوامع علمی و پژوهشی، برای دسترسی به دانش علمی و با ظهور یک ژورنال دانشگاهی شروع شد.

سازمان همکاری و توسعه مالی (OECD) علوم باز را قرار دادن برون داد اصلی نتایج پژوهشی از قبیل نشریات و داده های پژوهشی- که با بودجه عمومی اجرا شده - در فرمت دیجیتالی و بدون هیچ گونه محدودیت دسترسی تعریف می نماید، اما تنها به این مورد محدود نمی گردد.

علوم باز، ناظر بر توسعه قواعد دسترسی در کل چرخه پژوهش است؛ پروراندن ایده های انجام کار اشتراکی و ایجاد یک تغییر نظام مند در شیوه انجام علم و پژوهش.

علوم باز به کرات به صورت یک اصطلاح چترمانند تعریف شده و به جنبش های مختلفی اطلاق می گردد که قصد برداشتن موانع برای به اشتراک گذاری هرگونه خروجی، منابع، روش ها یا ابزار در هر مرحله ای از انجام پژوهش را دارند. بدین ترتیب، دسترسی باز به نشریات، نرم افزارهای با دسترسی باز، تعاونی های باز، مرور آزاد نقطه نظرات دیگران، دفترهای باز، منابع آموزشی باز، تک رساله های باز، علم شهروندی، پژوهش مردم نهاد، در زیر چتر علوم باز قرار می گیرند.

با این حال، به ویژه در قلمروی کتابخانه ها و اطلاعات، تمرکز علوم باز معمولاً بر دو جنبش داده های پژوهشی باز و دسترسی آزاد به نشریات علمی است.

آخرین آمار بازماندگان از تحصیل در ایران

بر اساس آخرین آمار بازماندگان از تحصیل در ایران که از سوی معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش اعلام شده است، کمتر از دو درصد دانش آموزان دوره ابتدایی بر اساس آمار سال گذشته بازمانده از تحصیل هستند.

بر این اساس میزان پوشش تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی در سال تحصیلی 97، 98.18 درصد بوده و در سال 98 نیز هشت میلیون و 125 هزار نفر در دوره ابتدایی ثبت نام نموده اند. این در حالی است که انتظار می رود در ایام باقیمانده سال تعداد دیگری از دانش آموزان که هنوز ثبت نام ننموده یا اسامی آن ها ثبت نشده است، بتوانند ثبت نام نمایند تا شناسایی زودهنگام جاماندگان از تحصیل منجر به افزایش پوشش تحصیلی دانش آموزان گردد.

بر اساس اعلام وزارت آموزش و پرورش، 14 میلیون و 600 هزار دانش آموز که از این تعداد بیش از هشت میلیون دانش آموز در دوره ابتدایی، یک میلیون و 461 هزار کلاس اولی و حدود 485 هزار و 881 نوآموز پیش دبستانی در سراسر کشور تحصیل خود را در 65 هزار و 388 مدرسه ابتدایی که 39 هزار و 872 مورد آن روستایی هستند، سال تحصیلی 98 را شروع کردند.

برنامه های هفته ترویج علم ایران

انجمن ترویج علم ایران در نظر دارد با همکاری سازمان ها و نهادهای علمی و فرهنگی، برنامه های هفته ترویج علم را همزمان با روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه، مقارن با 10 نوامبر (19 آبان) شروع کند.

موضوع هفته ترویج علم سال 98 ترویج علم با رویکرد شناخت ایران زمین: آب و هوا و فرهنگ انتخاب شده است تا امکان پیوند ترویج علم با دانش عمومی، بسترسازی زمینه­ های ترویجی برای شناخت ظرفیت­ های اقلیمی و فرهنگی کشور و جلب توجه عموم مردم به شناخت علمی محیط پیرامون خود و ترویج روش ­های علمی فراهم گردد.

به گزارش خبرنگاران و بر اساس اعلام انجمن ترویج علم ایران، برنامه های ﻫﻔﺘﻪ ﺗﺮوﯾﺞ ﻋﻠﻢ در ﺳﺎل 1398ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ است:

روزاول: بزرگداشت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه با موضوع علم برای همه، یکشنبه 19 آبان ماه 1398

روز دوم: ترویج علم با رویکرد شناخت سرزمین ایران در حوزه اقلیم، دوشنبه 20 آبان ماه 1398

روز سوم: ترویج علم با رویکرد شناخت سرزمین ایران در حوزه فرهنگ، سه شنبه 21 آبان ماه 1398

روز چهارم: نقش رسانه در ترویج علم با رویکرد شناخت ایران زمین، چهارشنبه 22 آبان ماه 1398

روز پنجم: بیستمین دوره جایزه ترویج علم، پنجشنبه 23 آبان ماه 1398.

منبع: خبرگزاری ایسنا
انتشار: 9 دی 1398 بروزرسانی: 9 دی 1398 گردآورنده: ariyablog.ir شناسه مطلب: 1198

به "علوم باز؛ جنبشی که همه را زیر چتر علم قرار می دهد" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "علوم باز؛ جنبشی که همه را زیر چتر علم قرار می دهد"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید