اشکالات طرح حمایت از حقوق کاربران فضای مجازیچیست؟

به گزارش آریا بلاگ، بعضی فعالان حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات طی بیانیه ای اشکالات طرح حمایت از حقوق کاربران و خدمات پایه کاربردی فضای مجازی را برشمرده و با ابراز نگرانی بدنه صنعت فناوری اطلاعات نسبت به تبعات تصویب چنین طرحی، کنار گذاشتن این طرح و آغاز تدوین طرحی نو با مشارکت مجلس ، دولت و بخش خصوصی را خواهان شد.

اشکالات طرح حمایت از حقوق کاربران فضای مجازیچیست؟

آنالیز تقاضای عده ای از نمایندگان مجلس در خصوص رسیدگی به طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی و ساماندهی پیغام رسان های اجتماعی طبق اصل 85 قانون اساسی در دستور کار هفته جاری مجلس قرار داشت که انتشار مواردی از این طرح در بعضی رسانه ها نقدها زیادی را نسبت به آن برانگیخت.

البته پس از نقدها مطرح شده، محمدصالح مفتاح، یک چهره نزدیک به محمدباقر قالیباف در توییتر نوشت که ⁧قالیباف در جمع روسای کمیسیون های مجلس گفته که فقط موضوعات اضطراری و ضروری باید در دستور کار مجلس باشد و از این رو طرح ساماندهی پیغام رسان های اجتماعی⁩ موسوم به صیانت از حقوق کاربران در ⁧فضای مجازی⁩ از دستور مجلس خارج شده است.

سازمان نظام صنفی رایانه ای استان تهران در بیانیه ای، اشکالات طرح حمایت از حقوق کاربران و خدمات پایه کاربردی فضای مجازی را تشریح کرد. در این بیانیه آمده است:

نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، با سلام؛ به خواست شما، طرحی با نام حمایت از حقوق کاربران و خدمات پایه کاربردی فضای مجازی در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار گرفته که علی رغم وجود بعضی موارد مثبت، نکات منفی متعددی در آن دیده می گردد که مایه نگرانی فعالان فناوری اطلاعات کشور شده است. کوشش برای نظم دهی به تنظیم مقررات در فضای مجازی، حمایت از خدمات و کسب وکارهای داخلی، انگیزه صیانت از حقوق کاربران و حریم شخصی آنها و بعلاوه کوشش برای پیشگیری از تخلفات و کوتاهی ها در حفاظت از داده های خصوصی یا محرمانه از جمله ویژگی های مثبت این طرح است.

اما اشکالات این طرح به مراتب بیشتر از مزایای آن است و به همین علت توصیه جدی سازمان نظام صنفی رایانه ای استان تهران بر کنار نهادن این طرح و آغاز تدوین طرحی نو با مشارکت مجلس ، دولت و بخش خصوصی است. بعضی از مهم ترین موارد منفی این طرح را می توان به صورت زیر برشمرد؛ با این تاکید که اشکالات طرح محدود به این موارد نبوده و اینها نمونه هایی از اشکالات جدی طرح است:

1- در ماده نخست این طرح، مفهومی به نام خدمات پایه کابردی تعریف شده که طبق تعاریف این ماده تقریبا شامل همه خدماتی می گردد که کاربرد اینترنت را برای کاربران معنادار می نماید. طبق این طرح همه سرویس های مهم از پیغام رسان گرفته تا نقشه و از جویش گر گرفته تا میزبانی داده، اعم از داخلی و خارجی، باید مجوز فعالیت در ایران دریافت نمایند (مفاد فصل سوم طرح) و متعهد به رعایت انبوهی از تکالیف و الزامات شوند (مفاد فصل پنجم طرح). سرویس دهندگانی که به این الزامات تن ندهند طبق ماده 27 این طرح فیلتر و مسدود خواهند شد.

بسیار بعید است شرکت هایی نظیر اینستاگرام، گوگل، لینکدین، واتس اپ و بسیاری شرکت های خارجی دیگر بپذیرند که در چارچوب این قانون عمل نمایند؛ یعنی مثلا به ماده 25 طرح که باید در کمتر از 12 ساعت مصوبات کمیته فیلترینگ را اجرا نمایند گردن نهند. نکته عجیب تر اینجاست که در صورت اجرای ماده 23 این طرح تقریبا واردات همه انواع گوشی های هوشمند، تبلت و کنسول های بازی ممنوع خواهد شد. قطعا این شیوه قانون گذاری منطقی و واقع بینانه نیست و مغایر راهبرد مقررات زدایی نظام است.

2- طبق مفاد فصل دوم این طرح، به نهادی به نام کمیسیون عالی تنظیم مقررات اختیارات بسیار گسترده ای حتی در سطح قیمت گذاری خدمات و معین شرایط مالکیت و مدیریت شرکت ها اعم از داخلی و خارجی داده شده است. سوال اینجاست در حالی که سیاست راهبردی نظام مبتنی بر تسهیل کسب وکار و حذف مقررات زائد و دست و پاگیر است، چرا باید چنین سازوکار عریض و طویلی ایجاد گردد؛ آن هم در حوزه ای که نیازمند چابکی و سرعت عمل است؟

22 بند وظایف این کمیسیون به قدری گسترده و بعضا فنی و عملیاتی است که اجرای آنها نیازمند استخدام صدها نفر نیرو و ایجاد سازمانی عظیم ذیل این کمیسیون است. بی هیچ تردید می توان پیش بینی کرد این کمیسیون هم به سرنوشت بعضی مجموعه های دولتی ناکارآمد دیگر دچار خواهد شد که ضمن عظیم تر کردن ساختار دولت و ایجاد هزینه های مادی و معنوی برای حاکمیت، موانع نوی پیش روی کسب وکارهای بخش خصوصی خواهد گذاشت.

3- طبق ماده 7 این طرح، مرزبانی فضای مجازی و دفاع سایبری از کشور به ستاد کل نیروهای مسلح واگذار شده است. ضمن احترام به مجاهدت ها و ایثارگری های سربازان وطن در حفاظت از تمامیت ارضی کشور، نمی توان از بی اعتمادی نمایندگان مجلس به سربازان جبهه فناوری که در کسوت مهندسی به مرزبانی دانش در کشور همت گمارده اند متاسف نبود. این بی اعتمادی تا حدی بوده که این وظیفه به نهادی واگذار شده که فاقد نیروهای تخصصی و مهارت های کارشناسی برای انجام این ماموریت خطیر است.

در ضمن شما نمایندگان محترم مجلس بهتر می دانید که در مرزهای فیزیکی کشور، فرض بر منع تردد و ممنوعیت هرگونه مراوده است مگر آنکه مجوز آن صادر شده باشد. آیا قرار است با همین نگاه به تبادل دانش و اطلاعات با دنیا خارج هم نگریسته گردد؟

4- در فصل چهارم این طرح تمهیداتی برای حمایت از خدمات داخلی پیش بینی شده که ناشی از انگیزه مثبت و خیرخواهانه نمایندگان محترم بوده است. اما ما نمایندگان صنف فناوری اطلاعات و ارتباطات بر این باوریم که هیچ رشدی در فضای بسته رخ نخواهد داد و ترجیح می دهیم در فضایی باز با سرویس های خارجی رقابت کنیم و تردید نداریم که در صورت کاهش مداخلات غیرضروری دولت و ایجاد ثبات سیاسی و مالی، در این رقابت به شیوه ای حرفه ای و پایدار، پیروز میدان خواهیم بود. بعلاوه نمی توانیم تجربیات شکست خورده متعدد در حمایت های غیرکارشناسی از خدمات داخلی که جز فساد و رانت و اتلاف بیت المال حاصلی نداشته را از خاطر ببریم.

5- در ماده 24 تکالیفی برای حمایت از حریم خصوصی کاربران پیش بینی شده که در بسیاری موارد تکالیف به جا و شایسته ای هستند. اما در بندهای 10 تا 13 این ماده شرکت های خدمت دهنده اعم از داخلی یا خارجی، ملزم به ارائه نامحدود اطلاعات و داده های کاربران به نهادهای ذی صلاح شده اند، بی آنکه معین گردد این نهادها کدامند و این اطلاعات طبق چه ضوابطی باید ارائه گردد. طبیعی است که همیشه با حکم قضایی می توان به هر اطلاعاتی دسترسی داشت، اما شایسته نیست در طرحی که با نام صیانت از حقوق کاربران نام گذاری شده چنین الزام مبهم و تفسیرپذیری به قانون بدل گردد.

6- در فصل ششم این طرح که به مسوولیت ها و ضمانت اجراها اشاره شده مجموعه ای از مجازات ها برای تخلف از ضوابط و الزامات این طرح پیش بینی شده که تشخیص آنها به هیاتی مرکب از سه نفر قاضی به انتخاب رئیس قوه قضاییه و دو نفر متخصص فضای مجازی به پیشنهاد شورای عالی فضای مجازی واگذار شده است. این در حالی است که رسیدگی و صدور رای در این موارد که منجر به سلب حقوق قانونی اشخاص و بعضا مجازات نقدی و حبس می گردد باید در چارچوب آیین دادرسی و در محاکم قضایی انجام گردد. مفاد فصل ششم این طرح به صراحت و در موارد متعدد در تعارض با قواعد قضایی و رویه های دادرسی جاری است.

7- در ماده 28 این طرح هیاتی برای تنونظر در آرای بدوی شامل دو قاضی دیوان عالی کشور به انتخاب رئیس قوه قضاییه و یک صاحب نظر به انتخاب سازمان نظام صنفی رایانه ای پیش بینی شده است. در کمال احترام، سازمان نظام صنفی رایانه ای ترجیح می دهد وقتی که در مراحل مختلف تدوین و آنالیز این طرح طرف مشورت نبوده و در کمیسیون ها و نهادهای دیگر پیش بینی شده در این طرح هیچ نقشی ندارد، در بخش مجازات و داوری هم نقشی نداشته باشد. شایسته نیست نمایندگان صنف، تنها در جایی حاضر باشند که قرار است حکم محکومیت صادر گردد.

نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی، ضمن احترام مجدد به نقش تقنینی و نظارتی شما و قدردانی از همت شما، واقعیت این است که بدنه صنعت فناوری اطلاعات نگران تبعات تصویب چنین طرحی است. به خصوص که ظاهرا بعضی نمایندگان قصد دارند این طرح را در چارچوب اصل 85 قانون اساسی، از صحن علنی مجلس دور نموده و پشت درهای بسته کمیسیون به تصویب برسانند.

تردیدی نیست که اینترنت و فضای مجازی مهم ترین عامل تاثیرگذار بر زندگی روزمره و کسب وکار همه مردم ایران است. چرا موضوعی به چنین اهمیت و با این عمق و گستره تاثیرگذاری باید در جمع محدود اعضای یک کمیسیون و دور از چشم مردم و رسانه ها و نهادهای مدنی آنالیز گردد؟ ما به انگیزه شما برای ساماندهی فضای مجازی و نظم دهی به این بخش احترام گذاشته و خود را با شما همدل می دانیم اما چنین اقدام خطیری مستلزم دوراندیشی و واقع بینی بیشتری است و گرنه این طرح هم به سرنوشت ده ها طرح دیگری دچار خواهد شد، که به علت امتناع جامعه عملا از حیز انتفاع ساقط شده و تنها به بخشی از تاریخ قانون گذاری کشور بدل شده اند.

سازمان نظام صنفی رایانه ای معتقد است طرح فعلی دارای اشکالات جدی و مبتنی بر نگرشی است که ناکارآمدی آن اثبات شده و نتیجه ای جز کوتاه کردن سقف پرواز کسب وکارهای فناورانه ایرانی و ناامیدی شهروندان ندارد. به همین علت خواسته ما کنار نهادن این طرح و حذف آن از دستور کار مجلس شورای اسلامی است.،ایسنا

منبع: ایران آنلاین
انتشار: 22 مرداد 1400 بروزرسانی: 22 مرداد 1400 گردآورنده: ariyablog.ir شناسه مطلب: 7666

به "اشکالات طرح حمایت از حقوق کاربران فضای مجازیچیست؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "اشکالات طرح حمایت از حقوق کاربران فضای مجازیچیست؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید